24 - رساله در تأويل « بسملة » وتطبيق آن بر صورت حقيقت انسانيّه از اين رسالهء كاشاني ، نه در ديگر آثار أو ياد شده است ونه ياد كرد آن را در مآخذ كتابشناسى مىتوان يافت . تنها بر أساس يكى از پرداخته‌هاى شاگرد نامبردار أو ، محقّق قيصرى كه آن را به اشارهء أستاذ ودر مقام دفاع از رسالهء أو ، ساخته است ، مىتوان دريافت كه كاشاني اثرى در « تأويل بسم اللّه الرّحمن الرحيم وتطبيق آن بر صورت حقيقت انسانيّة » داشته است . امّا از آنجا كه نازكيهاى خيال عبد الرزّاق در اين رساله با پسندهاى بعضي از دانشيان آن روزگار همسان نبوده است ، طعن وخرده‌گيرى نسبت به اثر وپديد آورنده‌اش را روا داشته‌اند واز همين رو قيصرى با نگارش آن كتاب ، از حريم أستاذ خود دفاع كرده است . « 1 » پر واضح است كه عنوان جاى گرفته بر پيشانى اين معرفىنامه نيز ، نه ساختهء كاشاني كه دست‌ياب شده از متن دفاعيّهء قيصرى است ، از اين رو ، اين بنده عنوان حاضر را نه بعنوان نام رساله كاشاني كه بعنوان نامى پيشنهادى براي آن ، در اين كتابنامه آورده‌ام . آخرين سخن اينكه عبد الرزّاق در پيشنوشت « تأويلات القرآن الكريم » اشاره‌اى كوتاه به تطبيق « بسملة » بر صورت حقيقت انساني دارد ، نيز ديديم كه اين مختصر ، به استقلال كتابت شده وصورت رساله‌اى مستقل يافته است . بر اين أساس ، آيا مىتوان احتمال داد كه آنچه مورد طعن وستيز معاصران كاشاني قرار رفته ، مقدّمهء همين تفسير - ونه پرداخته‌اى مستقل - بوده ؟ اگرچه اين احتمال سراسر منتفى نيست امّا چون خبري از چونى آن رساله نداريم ، به اين سخن تنها به ديدهء يك احتمال - ونه بيش از آن - مىنگريم . 25 - رسالة في علم الأخلاق - متن وشرح - در بخش ميكرو فيلمهاى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، ميكرو فيلمى بشمارهء 4666

--> ( 1 ) . از اين رساله - كه بقية السّلف الصالحين حضرت فاضل مفضال آقاى آشتيانى آن را بهمراه شمار ديگرى از پرداخته‌هاى قيصرى در دست انتشار دارند - نسخه‌اى به شمارهء 1405 در كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى موجود است . نيز بنگريد : دنبالهء جستجو در تصوّف إيران ص 133 .